W związku z faktem, iż w czasach najdawniejszych jedyną drogą dochodzenia swoich praw prywatnych była tzw. pomoc własna rozrastała się w coraz większym stopniu anarchia i bezprawie. Działania prawodawcze miały za zadanie skrócenie tego procederu i wprowadzenie rozwiązywania sporów przed oblicze sądów. Już Marek Aureliusz w decretum divi Marci stwierdza utratę wierzytelności dochodzonej z pominięciem drogi sądowej a konstytucje późniejszych cesarzy mówią o utracie prawa własności dochodzonej w ten sam sposób. Prawo w coraz to szerszy sposób regulowało sposoby nabywania i zbywania własności zmuszając obywateli do trzymania się litery prawa. Zakaz przemocy pod groźbą nieważności i wiele innych przepisów dało początek rozwojowi procesu rzymskiego, który dawał początek praworządności i likwidował bezprawie. Pomoc własna została zastąpiona pomocą państwową. Pierwszym typem procesu rzymskiego był proces legisakcyjny który pojawił się już w ustawie XII tablic. W III w. p.n.e. Pojawił się drugi typ procesu zwany formułkowym i choć pojawił się tak wcześnie to praktycznie obowiązywał dopiero od ok.130r. p.n.e. Proces legisakcyjny zniesiono w 17 r. p.n.e. Likwidując w ten sposób dualizm procesowy, lecz taki stan rzeczy nie trwał długo gdyż już w okresie pryncypatu pojawia się nowy proces – kognicyjny. Początkowo jest to proces nadzwyczajny, lecz z czasem przejmuje on dominującą rolę i wypiera całkowicie proces formułkowy.
Post w Prawo rzymskie - ogólne | Brak komentarzy »
RZYMSKIE POJĘCIE PRAWA
Brak jest w źródłach rzymskich klasycznej definicji prawa, co jest spowodowane ogólną niechęcią Rzymian do wszelkiego rodzaju definiowania pojęć prawnych. Rzymianie natomiast odróżniali normy prawne od wszystkich innych norm postępowania i co najważniejsze pojmowali je w sposób abstrakcyjny, co umożliwiało im stworzenie ogólnych nakazów lub zakazów dla zachowań ludzkich, które miały (mogły) nastąpić w przyszłości.
Dla Rzymian prawem był zgodny z zasadami słuszności i sprawiedliwości zespół reguł postępowania w społeczności zorganizowanej, usankcjonowany i uchwalony przez tę społeczność lub przez organ wybrany przez tę społeczność i posiadający władzę legislacyjną. Przestrzeganie prawa było gwarantowane w drodze przymusu.
Jak określa je Celus:”Prawo jest sztuką stosowania tego, co dobre i słuszne„ czy też Ulpian wg, którego nakazami prawa jest żyć uczciwie, nie krzywdzić drugiego, oddać każdemu to, co mu się należy?
Rzymianie byli dumni ze stworzonych przez siebie norm prawnych i pomimo wielu definicji takich jak dura lex, sed lex, summum ius summa iniuria możemy stwierdzić, że zasady moralne miały pierwszeństwo przed literą prawa a samo prawo obowiązywało aż do czasu, gdy zostało ono odwołane, co dawało poczucie stabilności i sprawiedliwości. Rzymskie prawo jako jedno z pierwszych tworzyło zwarty system oparty na ideach i zasadach ogólnych, stworzyło konstrukcję poszczególnych instytucji prawnych i usystematyzowało je w sposób teoretyczny.
Post w Prawo rzymskie - ogólne | Brak komentarzy »
